Zakończyła się III edycja Forum Ochrony Środowiska, na które organizator, Izba Gospodarcza „Wodociągi Polskie” zaprosił do Warszawy w dniach 6-7 marca 2017 r. Do stolicy zjechało blisko 200 osób, by przez dwa dni uczestniczyć w jednym z najważniejszych wydarzeń konferencyjnych, jakie organizowane jest staraniami Izby.

 Marcowe Forum otworzyła Prezes IGWP, Dorota Jakuta. Prezes podziękowała licznie przybyłym przedstawicielom przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, znakomitym prelegentom oraz Partnerom konferencji, firmom: Arcus, Grundfos, Prodeko Ełk, Piątka, Veolia, KPMG, Sejcom, Profico (mecenasowi wieczoru) i w imieniu braci wodociągowej powitała gości, którzy przyjęli zaproszenie do udziału w panelu inaugurującym Forum, a byli to: prof. Jerzy Buzek – Przewodniczący Komisji Przesyłu, Badań Naukowych i Energii w Parlamencie Europejskim, Jadwiga Rotnicka – Zastępca Przewodniczącego Senackiej Komisji Ochrony Środowiska, Gabriela Lenartowicz – Sejmowa Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, Witold Słowik – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju, Mariusz Gajda – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska, Iwona Koza – Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, prof. dr hab. Jerzy Hausner – Wydział Gospodarki i Administracji Publicznej, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Mateusz Balcerowicz – Dyrektor Departamentu Zasobów Wodnych w Ministerstwie Środowiska, Joanna Czajkowska – Naczelnik Wydziału Wdrażania Sektorów Środowisko i Zdrowie, Departament Programów Infrastrukturalnych Ministerstwa Rozwoju i Finansów. Debatę z udziałem zaproszonych gości poprowadził red. Agaton Koziński, „Polska The Times”, a osnuto ją na kanwie omówienia „Strategii na rzecz odpowiedzialnego Rozwoju”, dokumentu Ministerstwa Rozwoju i Finansów. Jest to rozbudowana, poszerzona wizja rozwoju Polski zapisana w „Planie na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju”, przyjętym przez Radę Ministrów 16 lutego 2016 r. Dokument zawiera m.in.: wzorzec właściwego kształtowania relacji między konkurencyjnością gospodarki a dbałością o środowisko naturalne. Wyjściem do debaty nad dokumentem „Strategii...” i wyzwań, jakie ten dokument niesie dla branży wod-kan, było jej omówienie, które zaprezentował zebranym W. Słowik, przypominając, że: – Jest to nowa, zaktualizowana wizja rozwoju kraju, w której mamy do czynienia ze zmianą podejścia rozwojowego. W ostatnich latach lansowany był model rozwoju polaryzacyjno-dyfuzyjny, w którym środki były koncentrowane przede wszystkim na rzecz dużych miast, metropolii, które rzeczywiście z pomocą przede wszystkim środków unijnych mocno się rozwinęły. Założeniem poprzedniego modelu było, że poprzez metropolie nastąpi rozwój reszty kraju, miały być one kołem zamachowym. W tej chwili są daleko rozwinięte, podczas gdy część regionów kraju, głównie te położone na ścianie wschodniej rozwijały się jednak wolniej. Te dysproporcje w chwili przystąpienia do Unii Europejskiej nie zostały wyrównane. Stąd nowy model zrównoważonego rozwoju, czyli dedykowanie większej ilości środków na rzecz miast średnich i regionalnych ośrodków, jak również miast małych, tak ażeby w ramach bieżącej perspektywy unijnej te ośrodki również, w większym zakresie korzystały ze swoich szans rozwojowych. Przyjęta Strategia określa zasady koordynowania procesów rozwojowych i jako dokument nadrzędny ma stanowić podstawę do opracowania strategii branżowych i rozwoju gospodarki w perspektywie 2020 i 2030 roku.

Panel inauguracyjny

Słowo wstępne do debaty wygłosił prof. Jerzy Buzek, wspominając m.in.: – Jeśli Państwo porównają czystość polskich wód, z ich jakością jeszcze 20 lat temu, to zrobiliśmy gigantyczny skok, największy w Europie. Wydaliśmy na ten cel kilkaset miliardów złotych, myślę, że nikt tych pieniędzy nie żałuje. Zaproszeni do udziału w debacie inauguracyjnej goście zagwarantowali uczestnikom Forum dyskusję polemiczną na najwyższym poziomie, a jej temperaturę podgrzewały tak pytania prowadzącego, jak i pytania do uczestników, które popłynęły z sali. Mariusz Gajda, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska, podkreślał, że Polska dysponuje ograniczonymi zasobami wody, wręcz ubogimi, a ratunku dla tej sytuacji powinniśmy upatrywać w retencji. Jak przypomniał M. Gajda, zwiększenie retencji do poziomu 15-20% odpływu powierzchniowego stanowi jeden z celów Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju. – Powinniśmy patrzeć na problemy zasobów wodnych w sposób całościowy, z perspektywy całego kraju. Nie da się tych problemów rozwiązać lokalnie, dlatego mam nadzieję, że przygotowany przez ministerstwo projekt nowego Prawa wodnego zostanie w pierwszym półroczu tego roku uchwalony przez Sejm – wyjaśniał wiceminister. W odpowiedzi na pytania uczestników Forum Ochrony Środowiska, dotyczące zwiększenia stawek opłat, wiceminister Gajda uspokajał, że 3 marca 2017 r. projekt Prawa wodnego został skierowany do Rządowego Centrum Legislacji i nie przewiduje się w nim podwyżek dla sektora wod-kan ani w 2018 r., ani prawdopodobnie też w 2019 r. Z kolei D. Jakuta, spytana o znaczenie SOR dla branży wod-kan zauważyła: - Praktycznie każdy z obszarów Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju dotyka sektora wodociągowo-kanalizacyjnego. Spójrzmy na kapitał ludzki – przecież nasza branża zatrudnia ponad 40 000 osób, tak samo dotyczy nas zagadnienie cyfryzacji, bezpieczeństwa narodowego, czy energii – pamiętajmy, że zmienił się paradygmat energetyczny, osady ściekowe nie są już odpadem, a produktem i stanowią ważne źródło energii. Tak samo jak działania, które zostały tu wymienione w obszarze „Środowisko”. Każdy z tych obszarów, które wpływają na realizację tej Strategii ma bezpośredni wpływ na branżę. Jak podkreśliła Prezes IGWP – Mamy świadomość wyzwań, jakie stoją przed branżą i nie spoczywamy na laurach. Mówi się tu o aktywnej polityce proinwestycyjnej, mówi się o zwiększonych środkach na badania i rozwój oraz na działania środowiskowe, mam nadzieję, że wpiszemy się w ich realizacje. Branża oczekuje, że nasze plany i ambicje wpiszą się w realizację konkretnych programów, które będą tę strategię realizowały. W SOR bardzo często używa się pojęcia „dziedzina ważna dla długofalowego rozwoju kraju” – jestem absolutnie przekonana, że branża wodociągowo-kanalizacyjna jest właśnie taką dziedziną i na pewno oczekujemy, aby rządowe centra decyzyjne doceniły to, dostrzegły i żeby w programach rządowych, w instrumentach finansowych, w konkretnych zadaniach, które przełożą się na realizację tej Strategii, gospodarka komunalna, w tym branża wod-kan, znalazły godne temu sektorowi miejsce.


Zrównoważony rozwój. Nowe uregulowania prawne


Moderowana przez dra inż. Tadeusza Rzepeckiego, Przewodniczącego Rady IGWP, kolejna sesja oscylowała wokół tematyki prawnej najważniejszych dla branży wodociągowo-kanalizacyjnej aktów prawnych. Stąd wystąpienie M. Balcerowicza, który uznał nowe Prawo wodne za podstawę gospodarowania wodami w Polsce. Zapowiadając kolejnego z prelegentów, prof. dra hab. Bartosza Rakoczego, który przedstawił tematykę skoncentrowaną wokół Kodeksu Urbanistyczno-Budowlanego i propozycje rozwiązań prawnych dla branży wod-kan, T. Rzepecki zauważył, że dyskusja wokół nowego Prawa wodnego spycha nieco w cień, a niesłusznie, Kodeks Urbanistyczno-Budowlany i zwrócił uwagę branży na konieczność pochylenia się nad jego zapisami.
Sesja ta przyniosła również ważne dla wniosków pokonferencyjnych wystąpienie Grzegorza Wiśniewskiego, Prezesa Instytutu Energetyki Odnawialnej, który przedstawił zebranym Zimowy Pakiet Klimatyczno-Energetyczny UE jako inspirację dla rozwoju nowych modeli działania przedsiębiorstw komunalnych.
Branża wodno-kanalizacyjna jest znaczącym krajowym konsumentem energii, w szczególności energii elektrycznej. Wg danych GUS na każde 100 zł przychodów, branża zużywa od 10 kWh (zagospodarowanie odpadów) do 15 kWh (uzdatnianie i dostarczanie wody) energii elektrycznej. Koszty energii elektrycznej stanowią średnio 9-14% kosztów dzielności przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych, co wprost przekłada się na koszty świadczonych usług publicznych dla ludności.
W efekcie konsekwentnie realizowanych inwestycji na rzecz wykorzystania lokalnie dostępnych biodegradowalnych surowców, w tym energetycznego wykorzystania osadów ściekowych oraz energii słonecznej, branża wodno-kanalizacyjna stała się modelowym przykładem autoproducenta przemysłowego energii – prosumenta energii z OZE. Dzięki temu nie tylko zmniejszyła koszty własne i koszty zagospodarowania odpadów i dostaw wody, ale też zmniejszyła krajowe emisje zanieczyszczeń i straty na dostawach energii z centralnych elektrowni. Dzięki energetyce odnawialnej branża wodno-kanalizacyjna dokonała ważnego kroku w kierunku tworzenia przedsiębiorstw typu „multiutility”, integrując poziomo różne działalności w łańcuchu dostaw, poszerzając zakres o wytarzanie ciepła, energii elektrycznej i paliw transportowych oraz wnosząc wkład w rozwój gospodarki cyrkularnej. Istotnym czynnikiem sukcesu w okresie 2005-2015 stało się wykorzystanie zielonych certyfikatów na autokonsumpcję energii z OZE.
Zmiana w połowie 2016 roku systemu zielonych certyfikatów na system aukcyjny, znacząco utrudniła dokończenie już realizowanych i planowanych inwestycji w modelu autoproducenta (system aukcyjny zachęca do sprzedaży energii do sieci i jest zbyt skomplikowany dla mniejszych inwestorów i mniejszych inwestycji). Koncepcja klastrów nie jest jeszcze dopracowana i w dalszym ciągu budzi wątpliwości jeśli chodzi o pomoc publiczną i wysokie koszty transakcyjne organizacji klastra i ryzyka, trudne do zaakceptowania dla przedsiębiorstwa użyteczności publicznej. Wiele rozpoczętych prosumenckich inwestycji w branży wodno-kanalizacyjnej nie może być dokończonych, spada ilość nowo przygotowywanych projektów w branży OZE. Dalece niewykorzystany pozostaje potencjał energetyczny branży wodno-kanalizacyjnej i możliwość wniesienia istotnego wkładu branży w realizacje celów energetyczno-klimatycznych na 2020 roku. Niewykorzystane pozostają też zdobyte kompetencje i unikalne doświadczenie w tym zakresie.
Obecne średniookresowe plany rozwoju i plany inwestycyjne branży wodno-kanalizacyjnej powinny być spójne z planami energetycznego Pakietu zimowego, a to wymaga ścisłej współpracy z Ministerstwem Rozwoju jako wyrazicielem stanowiska branży wodno-kanalizacyjnej także w kwestiach energetycznych.


Zagospodarowanie wód opadowych i roztopowych


Pierwszy dzień Forum Ochrony Środowiska zakończyła sesja moderowana przez Eksperta IGWP Andrzeja Osińskiego, poświęcona tematyce zagospodarowania wód opadowych i roztopowych, którą branża wod-kan jest niezmiennie żywo zainteresowana. Dobór tematów w tym panelu i znakomici prelegenci pozwolił spojrzeć na prezentowane zagadnienie wieloaspektowo. Sesję rozpoczęło wystąpienie prof. nadzw. Politechniki Wrocławskiej, dra hab. inż. Pawła Licznara, który omówił temat adaptacji systemów odwodnienia do zmian klimatycznych. Związek Miast Polskich reprezentował jego Ekspert prawny, mec. Maciej Kiełbus z tematem poświęconym zagospodarowaniu przestrzennemu w kontekście systemów odwodnieniowych. Reprezentant Fundacji Sędzimira, dr inż. Tomasz Bergier z AGH w Krakowie pokazał na Forum przykłady zastosowania zielonej infrastruktury, jakie powinny mieć zastosowanie w każdej nowocześnie rozumianej gospodarce wodami opadowymi i roztopowymi. Kontynuował tę tematykę Jacek Zalewski (Ove Arup& Partners), który na wielu przykładach wykazał potencjał adaptacji miast do zmian klimatu poprzez niebiesko-zieloną infrastrukturę. Natomiast Ekspert IGWP, Roman Wiertelak podsumował sesję prezentacją publikacji Izby – Zeszytu Specjalnego IGWP pt.: „Problematyka zagospodarowania wód opadowych i roztopowych”. – Ponieważ Izba Gospodarcza „Wodociągi Polskie” jest po to, żeby wspomagać swoich członków, w grudniu 2015 r., kiedy nasiliły się informacje o przebudowie Prawa wodnego i wręcz rewolucyjnych zmianach, które wraz z nową ustawą mają nadejść, Izba powołała zespół pod przewodnictwem Andrzeja Osińskiego, znakomitego, doświadczonego eksperta, dysponującego dużą znajomością systemów wodno-kanalizacyjnych. Zespół otrzymał zadanie, by opracować zbiór konkretnych przykładów, dobrych praktyk, by pokazać doświadczenia tych miast, tych firm, które prowadzą pewne działania na wysokim poziomie w tym zakresie – wyjaśnił R. Wiertelak genezę tego wydania Zeszytów Specjalnych IGWP.
Pracowity dzień zwieńczył spektakl pt.: „SPA” w Teatrze Kamienica, który wraz z poczęstunkiem pomógł zebranym zrelaksować się po wielogodzinnych debatach.


Nowoczesna firma wodociągowa


Pod takim właśnie hasłem konferowano drugiego dnia Forum. Poświęcone tej jednej tematyce sesje pokazały, jak wielki rozwój nastąpił w postępie technologicznym, w ogromnym skoku wręcz cywilizacyjnym i we wdrażaniu innowacyjnych technik, jakiego dokonała branża wod-kan w ciągu minionego ćwierćwiecza. Zmieniły się wdrażane technologie, ale i kompleksowe podejście do zarządzania przedsiębiorstwem wod-kan, którego nie ma choćby bez benchmarkingu, co wykazał Prezes poznańskiej firmy Aquanet, dr Paweł Chudziński, zachęcając szczególnie małe i średnie firmy wod-kan do korzystania z tego narzędzia. Wtórował temu głosowi moderator Piotr Ziętara, Wiceprezes Zarządu MPWIK w Krakowie, który przyznawał, że bechmarking jest narzędziem, bez którego trudno sobie dziś wyobrazić nowocześnie działające przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Do grupy takich innowacyjnych podmiotów w naszej branży z pewnością należy Centrum Nowych Technologii MPWIK we Wrocławiu. Jego Dyrektor, Tomasz Konieczny, zaprezentował kolejne praktyczne narzędzie do budowy innowacyjnej firmy wodociągowej – Projekty B+R. Nie zabrakło również odwołania do cyrcular economy, a praktyczne wdrożenia gospodarki w obiegu zamkniętym przywołała dr inż. Klara Ramm, manager rozwoju firmy Veolia. Z kolei dwóch prezesów firm wodociągowych – Janusz Adamek (Prezes Zarządu Sądeckich Wodociągów) i Jan Buczkowski (Prezes MPECEWIK w Środzie Wielkopolskiej) pokazało rolę zdalnych odczytów wodomierzy w optymalizacji działań firm wodociągowo-kanalizacyjnych na przykładzie zarządzanych przez siebie przedsiębiorstw. O nowoczesnych narzędziach dedykowanych przedsiębiorstwu wod-kan w dobie transformacji cyfrowej w celu zwiększenia jego efektywności, zmniejszeniu kosztów, sporych oszczędności i wysokiej optymalizacji działań mówił z kolei Michał Żmijewski, koordynator firmy Piątka.
Również sesja moderowana przez dra Krzysztofa Głuca, Wiceprezesa Zarządu Sądeckich Wodociągów i wykładowcę UE w Krakowie dostarczyła zebranym sporo informacji na temat nowoczesnego przedsiębiorstwa wod-kan. Z uwagą wysłuchano tu odpowiedzi na pytanie – jak wykorzystać krajowe Fundusze Ekologiczne, a to za sprawą dra inż. T. Rzepeckiego, który na przykładzie inwestycji Tarnowskich Wodociągów omówił odnawialne źródła energii jako metodę na obniżenie kosztów działalności. Instalacja termicznej hydrolizy, fermentacji osadów i generacji energii elektrycznej, którą w błyskawicznym tempie zdołano uruchomić w Tarnowie pozwoli nie tylko na produkcję energii cieplnej, ale i na pokrycie w 70-80% własnego zapotrzebowania na energię elektryczną. Z kolei Andrzej Wójtowicz, Prezes Zarządu Wodociągów Słupsk przygotował wystąpienie pokazujące wyzwania strategiczne przedsiębiorstwa wodociągowego w zmieniającej się rzeczywistości.
W bogatym programie merytorycznym Forum znalazło się miejsce dla tematów, które zainteresować mogły zarówno samorządowców, jak i wodociągowców – Izba Gospodarcza „Wodociągi Polskie” zagwarantowała uczestnikom Forum Ochrony Środowiska dostęp tak do materiałów konferencyjnych, jak i do wszystkich wygłoszonych podczas dwóch dni debaty prelekcji, do których link oraz hasło do pobrania zostały Państwu wysłane pod wskazane w zgłoszeniu adresy mailowe.


IGWP przekaże do Ministra Rozwoju i Finansów oraz Ministra Środowiska wnioski wypływające z tematyki Forum.
Minister Rozwoju i Finansów:
Dostrzegając szansę w kontynuacji działań na rzecz rozwoju wykorzystania OZE w ramach uchwalonej przez Radę Ministrów w lutym 2016 roku „Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju” (SOR) oraz możliwe działania przygotowawcze na rzecz realizacji nowych celów na lata 2021-2030 przedstawionych przez Komisję Europejską w grudniu w energetycznym „Pakiecie zimowym” (pakiet trzynastu projektów rozporządzeń i dyrektyw, które mają być przyjęte przez Parlament Europejski i Radę w br.) oraz uwzględniając efekty dyskusji na III Forum Ochrony Środowiska, branża wodno-kanalizacyjna zwraca się do Ministra Rozwoju o:
1. Powołanie, w ramach określonych SOR, Krajowego Klastra Kluczowego w obszarze „Przemysłowa energetyka prosumencka”. Firmy branży wodno-kanalizacyjnej mają największy potencjał do zastosowania małych instalacji OZE w modelu autoproducenta energii. Potencjał ten można uruchomić natychmiast dzięki nowym, korzystnym i czyściwo już uchwalonym przepisom, dającym firmom możliwość sprzedaży nadwyżek energii. Izba Gospodarcza Wodociąg Polskie (IGWP) może stać się inicjatorem i, o ile spotka się to z życzliwym przyjęciem przez Ministerstwo Rozwoju – koordynatorom klastra i integratorem podobnych inicjatywy przemysłowych na obszarze całego kraju.
2. Poparcie przez Ministra Rozwoju dążeń firm zrzeszanych w IGWP o objęcie uproszczonymi przepisami dotyczącymi autokonsumpcji i sprzedaży do sieci nadwyżek energii przedsiębiorców budujących własne instalacje OZE o mocy do 500 kW, które obecnie obowiązują tylko dla źródeł o mocy do 40 kW. Ponadto IGWP proponuje: a) zwolnienie użytkowników instalacji OZE w zakresie mocy do 200 kW (małe instalacje OZE przyłączone zasadniczo do sieci niskiego napięcia) z części opłat za energię z sieci o stawkę dystrybucyjną zmienną, właściwą dla taryfy na energię elektryczną dostarczaną przez sprzedawcę zobowiązanego w miejscu, w którym jest wprowadzana do sieci; b) zapewnienie odbiorcom energii na średnim napięciu posiadającym nowe instalacje OZE o mocach do 500 kW możliwości dalszego korzystania ze sprawdzonego już systemu zielonych certyfikatów (świadectw pochodzenia) na energię zużywaną także na potrzeby własne jako zachęty do inwestycji w OZE służącej autokonsumpcji energii (w praktyce nie mogą oni skorzystać z systemu aukcyjnego z uwagi na koszty transakcyjne i niepewności związane z ogłaszaniem aukcji).
IGWP dostrzegając wiele obiecujących rozwiązań w energetycznym „Pakiecie zimowym” oraz szans na ich dostosowanie do warunków polskich z perspektywy szerszej niż tylko energetycznej (nakierowanie pakietu na odbiorców energii i jej lokalnych wytwórców oraz postumentów, ochrona środowiska, zrównoważone wykorzystanie surowców energetycznych, obniżenie kosztów energii dla konsumentów energii oraz zmniejszenie kosztów dla odbiorców usług wodno-kanalizacyjnych) deklaruje aktywne włączenie się w konsultacje krajowe rozwiązań proponowanych przez Komisję Europejską w „Pakiecie zimowym” oraz partnerską współpracę z Ministerstwem Rozwoju i Ministerstwem Energii. Problematyka Pakietu zimowego znacząco wykracza poza wąsko rozumiany obszar „energia” i plan wdrożenia proponowanych rozwiązań – tzw. „Krajowy planu działań na rzecz energii i klimatu”, jaki ma powstać do końca br., powinien uwzględniać szeroki kontekst gospodarczy także przedsiębiorstw branży wodno-kanalizacyjnej oraz być wpisany w SOR.

Minister Środowiska
Uczestnicy Forum wskazali na pilną potrzebę opracowania Krajowego Programu Zagospodarowania Osadów Ściekowych.

Minister Infrastruktury i Budownictwa
W związku z trwającymi pracami nad projektem Kodeksu Urbanistyczno-Budowlanego Izba Gospodarcza „Wodociągi Polskie” wnosi o uwzględnienie w planowanych rozwiązaniach legislacyjnych specyfiki działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, zgodnie z uwagami branży zgłoszonymi w ramach konsultacji społecznych

Anna Lembicz
Gł. Specjalista IGWP ds. marketingu i PR

Prelegenci

Prelegenci
Lista prelegentów

Materiały do pobrania

Materiały do pobrania
Pobierz materiały
Organizatorzy:

Mecenas wieczoru:

Partnerzy:

Partnerzy merytoryczni:

Partoni medialni: